Schrijven over kunst in Schrijfcafé Breda op 3 november

“Het belangrijkste is dat iets je raakt, dat je liefhebt, hoopt, siddert, leeft.”
– Auguste Rodin

Schrijven over kunst is niet moeilijk. Je kunt alles wat je schrijft, beschouwen als een voorstudie of een schets, precies zoals de kunstenaar zelf ook heeft gedaan ter voorbereiding op het kunstwerk. Een nauwkeurige beschrijving van het werk kan al een sfeer in je oproepen. Daarbij kun je je richten op zowel het grote plaatje als op het kleinste detail. Dat doen kunstenaars ook op deze manier.

Het wonderlijke daarbij is, dat het grote geheel uit het verleden een klein detail van het heden kan worden. ‘Elk schilderij heeft een ingang, een klein detail dat je aandacht trekt en je erheen trekt’, zegt kunstenaar Luc Tuymans. De schilder heeft zijn verbeeldingskracht gebruikt om de jouwe vleugels te geven. Zo krijgen de schilderijen van Vermeer iets extra’s door de subtiele details die hij toevoegde. Een kunstwerk behoort tot twee werelden: de werkelijke en die van de verbeelding. Een kunstenaar werkt zoekend, tastend om zichtbaar te maken wat misschien al aanwezig is en alleen maar wacht op een lichtval om dat wat in de schaduw aanwezig is te laten zien.
Zo zag Michelangelo het beeld al dat nog in de steen verscholen lag. Hij hoefde het alleen maar ‘te bevrijden’. Het kunnen zien ervan heeft te maken met verbeeldingskracht en met de kwaliteiten om daar gebruik van te maken. Het gaat erom te denken in mogelijkheden. Het talent zit in de manier van kijken. Door de werkelijkheid vrij te laten, verwachtingen los te laten, treed je in het gebied van niet-weten, van onzekerheid. Om over kunst te schrijven is kennis over de kunstenaar of de plaats die het werk heeft in de geschiedenis overbodig. Door op een speelse manier kunst te benaderen en met onbevangenheid; los van theoretische kaders ernaar te kijken, gebeurt er iets tussen jou en het kunstwerk.Je kunt je vanuit je hart laven aan schoonheid en creativiteit ervan, je erdoor laten verwonderen, erover mijmeren maar ook herinnerd worden aan pijn en teleurstelling. Er is moed voor nodig om je te willen laten raken door kunst. En als je je ervoor open stelt, wordt ook de schaduw van binnenuit zichtbaar, vanuit de diepte van je persoonlijke leven. In plaats van toeschouwer word je eigenaar van het beeld. Door met en toewijding en aandacht te kijken krijgen details, kleuren en vormen betekenis en ontstaat er een verhaal. Door erover te schrijven maak je een innerlijk beeld van het schilderij dat makkelijk in je geest op te roepen is en zich met je eigen leven gaat verweven.

Laat je betoveren door nauwelijks zichtbare penseelstreken en subtiele gradaties van kleur en nuance en schrijf de woorden van je hart. We zijn allemaal kunstenaar alleen beseffen we dat niet altijd. We vinden de dingen die we doen doodnormaal: een lekkere maaltijd maken met producten die we ‘toevallig’ in huis hebben, een tekeningetje doedelen terwijl we luisteren naar iemand aan de telefoon of een grappig klein tekstje maken om als app’je te versturen. Grote kunstenaars zijn even zwak en onzeker als iedereen maar hebben ontdekt waarmee ze hun verbeeldingskracht kunnen voeden. Verbeeldingskracht verlevendigt de geest en verruimd het denken.